RTÜK Başkanı Daniş: Toplum artık ‘beni kandırma, etkiyi gizleme, ne ile muhatap olduğumu bilmek istiyorum’ diyor

0

BEĞENDİM

ABONE OL

News

0

Daniş, “Uluslararası Sistemde Kırılma: Krizler, Anlatılar ve Sistem Arayışı” temasıyla Beşiktaş’ta bir otelde düzenlenen Milletlerarası Stratejik Bağlantı Tepesi’nin (STRATCOM) “Dijital İrtibat Ekosisteminde Global Kamuoyunun Dönüşümü” başlıklı panelinde yaptığı konuşmada, her yeni teknolojinin sırf bilgi transferini değil, birebir vakitte toplumsal algıyı ve kamuoyu oluşum süreçlerini kökten değiştirdiğini söyledi.

Kamuoyunun artık merkezi ve tertipli bilgi dağıtım kurumlarından değil; dağınık, çok katmanlı ve dinamik bir dijital ağ üzerinden oluştuğunu belirten Daniş, yeni tertipte bireyin sadece içerik tüketicisi değil, birebir vakitte içerik üreticisi ve dağıtıcısı olduğunu kaydetti.

Mehmet Daniş, bu durumun çoğulcu iştiraki artırırken bilgi kirliliği, dezenformasyon ve manipülasyon risklerini de beraberinde getirdiğinin altını çizerek “Bugün medya sırf aslında kıssa anlatmıyor. Neye güleceğimizi, neye öfkeleneceğimizi ve en kıymetlisi de tahminen neyi olağan kabul edeceğimizi etkiliyor ve tahminen de dayatıyor.” tabirlerini kullandı.

Güney Koreli muharrir Byung-Chul Han’ın Psikopolitika isimli yapıtının başında yer verdiği “İstediğim şeyden koru beni” tabirinin başka bir mana kazandığını vurgulayan Daniş, “Belki de bugün biz bu cümleyi ‘İzlediğim şeyden koru beni’ olarak anlamalıyız. Burada kastedilen, devletten her şeyi yasaklamasını talep eden bir yaklaşım değildir. Tam aksine bireyin kendi zihinsel ve ahlaki sonlarını muhafaza gereksiniminin giderek daha görünür hale gelmesidir. Tıpkı besinde içindekileri bilmek istediğimiz üzere tıpkı çevresel tesirler konusunda şeffaflık talep etmemiz üzere medya içeriklerinin de insan ve toplum üzerindeki tesirinin gizlenmediği bir nizam beklentisi gün geçtikçe bedel kazanmaktadır.” diye konuştu.

Daniş, toplumun artık açık biçimde “Beni kandırma, etkiyi gizleme, ne ile muhatap olduğumu bilmek istiyorum.” dediğini belirterek kelamlarını şöyle sürdürdü:

“Biz RTÜK olarak toplumun bu talebini görmezden gelemeyiz. Kamu sistemi, genel ahlakı, genel sıhhati ve kamu faydasını önceleyen sorumlu yayıncılık anlayışımızın merkezinde güçlü bir unsur seti yer almaktadır. Bu çerçevede 3A formülünü temel alıyoruz. Aklın korunması, yani objektif bilginin bireye iletilmesi, bireyin objektif bilgiye, hakikat bilgiye ulaşabilmesi. Ailenin korunması, maalesef bilhassa özgürlük tartışmalarıyla başlayıp bugün adeta çok büyük kampanyalara dönen dijital platformlarda daha da güçlenen LGBT dayatmasını düşünürsek ailenin de aslında bu dijital dönüşümde ne kadar tehdit altında olduğunu görebiliriz. Üçüncüsü de ahlakın korunması. Tekrar dezenformasyonla, bilgi kirliliğiyle, manipülasyonla aslında birbirine karşı düşman edilen yahut karşı karşıya getirilen toplumun bir kısmını düşündüğümüzde ahlakın korunmasının da kıymetli olduğunu düşünüyoruz.”

Bu yaklaşımın sırf ulusal bir unsur değil, tıpkı vakitte üniversal bir sorumluluk anlayışının da tabiri olduğunu söyleyen Daniş, “İnsanlığın ilerleyişi üretilen bilginin insani normlar ve ahlaki bedellerle işlenerek yeni bir forma dönüştürmesiyle mümkün hale gelmiştir. Bugün bilgiye ulaşma araçlarının daima çeşitlendiği bir dünyada medya etiği, kamu faydası ve toplumsal sorumluluk temelli içerik üretimi global ölçekte kıymet arz etmektedir.” dedi.

“DİJİTAL ÇAĞIN EN BÜYÜK MEYDAN OKUMALARINDAN BİRİ YANLIŞSIZ BİLGİYLE YANLIŞ BİLGİNİN AYIRT EDİLMESİNDEKİ ZORLUKTUR”

RTÜK Başkanı Daniş, “Dijital ekosistem, klâsik medya sisteminin sonlarını ortadan kaldırmış, ulusal kamuoyunu global bir etkileşim alanına dönüştürmüştür. Bu yeni yapı, ülkeler ortasında sadece bilgi akışını değil, birebir vakitte sorumluluk paylaşımını da mecburî kılmaktadır. Klâsik medyanın karşısında artık yapay zeka ve derin öğrenme temelli sentetik medyanın dikkat çeken bir yükselişine şahit oluyoruz. Bu yeni medya nizamı bir yandan verimlilik ve ölçeklenebilirlik sağlarken, başka yandan dezenformasyon, kimlik manipülasyonu ve gerçeğin aşınması üzere önemli riskleri de beraberinde getirmektedir. Bu paradigma değişimi, hakikat, inanç ve temsil kavramlarını tekrar tanımlayan, insan merkezli medya anlayışını global ölçekte şekillendiren, hibrit bir dönüşüm sürecini başlatmıştır.” tabirlerini kullandı.

Bu hibrit dönüşümün birebir vakitte kontrol, sorumluluk ve kamu güvenliği anlayışını da yine stratejik bir alan haline getirdiğine işaret eden Daniş, “Dijital ekosistemin sağlıklı, adil ve sağlam formda işlemesi, sadece ulusal siyasetlerle değil, bölgesel ve global bir dayanışmayla mümkündür. Dijital hegemonya kurmak isteyen yapıların karşısında kendi medeniyet değerlerimizden beslenen ortak bir bağlantı ağını tahkim etmek zorundayız. Bu, sırf bir tercih değil, kültürel sürekliliğimiz ve bağlantı egemenliğimiz açısından stratejik bir zorunluluktur.” değerlendirmesini yaptı.

Mehmet Daniş, bu çerçevede üç temel dönüşüm alanına dikkati çekerek kelamlarını şöyle sürdürdü:

“Birincisi, içerik ekosisteminin dönüşümü. Dijital platformlar algoritmalar aracılığıyla hangi içeriğin görünür olacağını belirlemektedir. Bu durum kamuoyunun organik oluşumunu etkilemekte ve vakit zaman yönlendirilmiş algılar yaratmaktadır. Artık, ‘Görünür olan gerçek midir?’ sorusu her zamankinden daha kritik bir hale gelmiştir. İkincisi, itimat ve doğruluk krizi. Dijital çağın en büyük meydan okumalarından biri yanlışsız bilgiyle yanlış bilginin ayırt edilmesindeki zorluktur. Deepfake teknolojileri, bot hesaplar ve organize dezenformasyon kampanyaları kamuoyunun itimat temelini sarsmaktadır. Bu noktada dijital medya okuryazarlığı sadece bir eğitim konusu değil, ulusal güvenlik sorunu haline gelmiştir. Üçüncüsü, kültürel ve bedel temelli tesirler. Global dijital akışlar lokal kültürleri hem zenginleştirmekte hem de tehdit edebilmektedir. Bilhassa genç kuşakların maruz kaldığı içeriklerin toplumsal kıymetler üzerindeki tesiri göz gerisi edilemez. Bu nedenle yerli ve ulusal içerik üretiminin desteklenmesi stratejik bir öncelik olmalıdır.”

RTÜK olarak vizyonlarını üç temel eksen üzerinde şekillendirdiklerini kaydeden Daniş, “Bir, proaktif düzenleme yaklaşımı. Klâsik reaktif kontrol sistemlerinin ötesine geçilerek riskleri evvelce öngören ve önleyici siyasetler geliştiren bir anlayışı temel alıyoruz. Yapay zeka dayanaklı izleme sistemleri bu süreçte kıymetli bir rol oynayacaktır ve biz de izleme teknolojimizi şu anda buna nazaran uyarlıyoruz. İki, memleketler arası işbirliği, dijital platformlar ulus ötesi yapılar olduğu için düzenleme ve memleketler arası uyum gerektiriyor. RTÜK’ün global düzenleyici ağlarda oynadığı ileri önleyici ve insan odaklı diplomatik etkin rol, milletlerarası işbirliklerine katkı sunmaktadır.” tabirlerini kullandı.

Üçüncü eksenin Dijital Medya Okuryazarlığı’nın yaygınlaştırılması olduğunu belirten Daniş, 500’ün üzerinde medya okuryazarlığı programı düzenlediklerini, son yıllarda bunu güncelleyerek dijital medya okuryazarlığı yaptıklarını ve bilhassa gençlere bu hususta eğitimler vermeyi kendilerine öncelik olarak koyduklarını ve çalışmalarına devam ettiklerini söyledi.

RTÜK Başkanı Daniş, 2018 yılında mevzuatta yaptıkları değişiklikle toplumsal medya hariç dijital platformları kontrol kapsamına aldıklarını aktardı.

“DAHA İNANÇLI BİR İRTİBAT DÜNYASI İNŞA EDEBİLİRİZ”

Dijital bağlantı ekosisteminin hudut ötesi bir yapıya sahip olduğunu lisana getiren Daniş, bu nedenle düzenleyici otoriteler ortasındaki işbirliğinin büyük değer taşıdığını, başta Arnavutluk ve Azerbaycan’daki muadil otoriteler olmak üzere ikili işbirliklerini ileri seviyede sürdürdüklerini, kontrol paylaşımı, ortak eğitim programları ve teknik işbirlikleri gerçekleştirdiklerini belirtti.

Mehmet Daniş, Avrupa Düzenleyici Otoriteler Platformu (EPRA), Karadeniz Yayıncılık Düzenleyici Otoriteleri Forumu (BRAF), İslam Ülkeleri Yayıncılık Düzenleyici Otoriteleri Forumu (IBRAF) ve yakın vakitte kurulması planlanan Türk Devletleri Yayıncılık Düzenleyici Otoriteler Forumu (T-BRAF) üzere kurucusu oldukları ve sekretaryasını yürüttükleri platformlar aracılığıyla da bölgesel, global ölçekte uyum ve dayanışmayı güçlendirmeye uğraş ettiklerini söz etti.

Daniş, “Sonuç olarak, teknoloji yazgımızın belirleyicisi olmamalıdır, teknoloji bizim için lakin bir araçtır. Dijital bağlantı ekosisteminde kamuoyunun dönüşümü bir savrulma olmak zorunda değildir. Gerçek regülasyon, güçlü irade ve etik bedelleri merkeze alan bir yaklaşımla daha inançlı bir irtibat dünyası inşa edebiliriz.” dedi.

RTÜK Başkanı Mehmet Daniş, ekranlarda ve dijital mecralarda düzenleme ve denetleme faaliyetlerine kararlılıkla devam ettiklerini ve edeceklerini kaydetti.

Geleneksel medyanın tesirinin azalmasıyla devletler ve kurumların bağlantı stratejilerini tasarlarken nelere dikkat etmesi gerektiğine değinen Daniş, teknolojik olarak hızla dönüşmek gerektiğini, bölgesel ve memleketler arası birlikteliklerin çok değerli olduğunu düşündüğünü lisana getirdi.