‘Ya ödeme yapın ya da vergi verin’

0

BEĞENDİM

ABONE OL

News

0

Bu sayede yıllık 250 milyon dolar medyaya kaynak yaratılması hedefleniyor. Türkiye’de emsal maddeyle medya şirketlerine 100 milyon doların üzerinde kaynak sağlanabilir

İsmail Şahin – Reklam gelirlerini artırmak için algoritma oyunlarıyla ve şiddet temalı içeriklerle kullanıcıları ekrana kilitleyen teknoji devlerine karşı birinci ilk büyük mali atak Avustralya’dan geldi. Avustralya hükümeti, Meta, Google ve TikTok’a “haber içeriklerinin bedelini ödeyin” resti çekti. Başbakan Anthony Albanese tarafından açıklanan yeni tasarıya nazaran bu şirketler mahallî medya kuruluşlarıyla istekli ödeme mutabakatı yapmazsa, Avustralya gelirlerinin yüzde 2.25’i oranında mecburî vergi ödeyecek. Gaye, haber içerikleriyle trafik ve reklam geliri sağlayan platformların gazeteciliğe finansal katkı sunması.

Başbakan Anthony Albanese, büyük dijital platformların haber içeriklerinden önemli gelir elde ettiğini lakin mahallî medya kuruluşlarına kâfi katkıyı sağlamadığını belirterek, “Büyük dijital platformlar haber medya pazarlık maddesindeki yükümlülüklerinden kaçamaz” dedi.

250 milyon $ gelir

Albanese, gazeteciliğin ekonomik bir pahası olması gerektiğini vurgulayarak, “Büyük çok uluslu şirketler haber içeriklerini fiyatsız kullanıp bundan kâr elde etmemeli” sözlerini kullandı. Yeni tasarıyla maksat, toplumsal medya platformlarının haber içeriklerini kullanarak trafik ve reklam geliri elde etmesine karşılık mahallî yayıncılara maddi takviye sağlaması. Hükümet, şirketlerin evvel yayıncılarla masaya oturup içerik muahedeleri yapmasını istiyor. Lakin bu gerçekleşmezse zarurî vergi devreye girecek. Avustralya’da uygulamaya konan ve dünyada birinci olma özelliği taşıyan sistem ülkedeki ulusal ve lokal medya kurumlarına yıllık yaklaşık 250 milyon dolarlık bir kaynak yaratabilir.

Türkiye’de ise tablo biraz daha karışık. 2025’te dijital medya yatırımları 200 milyar TL’ye yaklaşırken bunun yarısından fazlası toplumsal medya platformlarına aktı. Türkiye’de haber içeriği eser sayılmadığı için telif hakkı ödenmiyor. Bu yüzden yazılı ve görsel medyada reklam kayıpları son 20 yıl içinde yüzde 80’den fazla azalmış durumda. 27 milyon nüfüslü Avustralya ile karşılaştırıldığında Türkiye’de 62.3 milyon Instagram, 57.9 milyon YouTube ve 44.9 milyon TikTok kullanıcısı bulunuyor. Bu sayılar Avustralya’nın toplam nüfusunu ikiye katlıyor. Türkiye’daki kullanıcıların cep telefonlarındaki ekran mühleti 4 saat 4 dakika ile Avrupa’da birinci sırada. Benzeri bir yasanın Türkiye’ye uyarlanması halinde tıpkı teknoloji şirketleri medya şirketlerine 100 milyon doların üzerinde bir ödeme yapmak durumunda kalacaklar.

Devlerden tepki

Avustralya’da iki yıl evvel de emsal bir yasa gündeme gelmiş, teknoloji şirketleri haber içeriklerini platformlarından kaldırarak ödeme yükümlülüğünden kaçabilmişti. Facebook’un çatı şirketi Meta, Avustralya’daki kullanıcılar için “haber” sekmesini kaldırmıştı. Meta, yeni düzenlemeyi “dijital hizmet vergisi” olarak nitelendirerek reaksiyon gösterdi. Şirket sözcüsü, haber kuruluşlarının içeriklerini platformlara istekli olarak yüklediğini ve bundan aslında yarar sağladığını savundu. Google ise Avustralya’da 90’dan fazla mahallî haber kuruluşuyla ticari muahedesi bulunduğunu ve yeni verginin gereksiz olduğunu savundu.

Sosyal medyaya yaş düzenlemesi

Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanı Mahinur Özdemir Göktaş, AA Editör Masası’na toplumsal medya düzenlemesine ait yaptığı değerlendirmede, “Çocuklarımızı büyük şirketlerin, dijital ve teknoloji şirketlerinin, algoritmaların insafına bırakmayacağız. Bir yönetmelik çıkacak, 6 ay içerisinde bu düzenlemeye geçtiğimizde Türkiye’de toplumsal medya düzenlememiz fiilen hayata geçmiş olacak” dedi. Göktaş, yaş doğrulama sistemini hayata geçireceklerini söz etti. Göktaş, ayrıyeten “Şanlıurfa ve Kahramanmaraş’ta karşılaştığımız olaylarla ilgili İçişleri Bakanımız ile uzun vakittir çalıştığımız bir toplumsal risk haritamız var. Gayemiz, her haneye içerik bazlı uygun önlemlerle bilhassa risk altında olan çocuklarımızı korumak. Hem fiziki tedbir hem de hadise bazlı, yapay zeka takviyeli bir tedbir modelini hayata geçiriyoruz” dedi.