Uçak bileti fiyatları uçtu

0

BEĞENDİM

ABONE OL

News

0

İSMAİL ŞAHİN / İSTANBUL – Ortadoğu’da İran merkezli savaşın global güç piyasalarında yarattığı dalgalanma havacılık bölümünü direkt etkiledi. Savaşın başlamasından bu yana yaklaşık 50 bin uçuş iptal edilirken, Batı ile Uzakdoğu ortasındaki en değerli aktarma merkezlerinden biri olan Dubai Havalimanı’nın yaklaşık 17 gündür tam kapasite kullanılamaması global uçuş ağını önemli formda aksattı.

Krizin en büyük tesiri ise petrol fiyatlarında görüldü. Dünya Bankası’nın bu yıl için 65 dolar civarında olmasını öngördüğü petrol fiyatı kısa müddette 106 doların üzerine çıktı. Petrol fiyatlarındaki bu artış, havacılık bölümünde kullanılan jet yakıtı maliyetlerini de süratle üst taşıdı.

İflas riski uyarısı

Uzmanlara nazaran jet yakıtındaki bu yükseliş havayolu şirketlerinin toplam operasyon maliyetlerini yüzde 20 ila 30 ortasında artırdı. Havacılık şirketleri ise birçok biletin aylar öncesinden satılması nedeniyle artan maliyetleri çabucak fiyatlara yansıtmakta zorlanıyor.

ABD’de açıklanan bilgilere nazaran havayolları ocak ayında jet yakıtı için galon başına ortalama 2.36 dolar ödeme yaptı. Lakin savaş sonrası fiyatların süratle yükseldiği belirtiliyor.

Analistlere nazaran maliyet artışı şirketleri sıkıntı bir ikilemle karşı karşıya bırakıyor. Fiyatları çok fazla artırmak talebi düşürürken, artırmamak ise ziyan riskini büyütüyor.

Havacılık muharriri Zach Griff, petrol fiyatlarındaki artışın yanı sıra savaş nedeniyle birçok havayolunun Ortadoğu uçuşlarını durdurmak zorunda kaldığını belirtiyor. Griff, “Ortadoğu’ya yapılan uçuşların büyük kısmı uzun aralıklı ve epeyce kârlı çizgilerdi. Bu uçuşların durması ve yakıt maliyetlerinin yükselmesi bilhassa düşük maliyetli havayolları için önemli risk oluşturuyor. Şayet yakıt fiyatları bu türlü devam ederse kimi şirketlerin iflas etmesinden kaygı ediyorum” açıklaması yaptı.

Kriz, yolcuların ödediği fiyatlara de süratle yansımaya başladı. Deutsche Bank’ın yaptığı bir tahlil, ABD’de birtakım uçuşlarda ortalama bilet fiyatlarının yüzde 15 ila 124 ortasında arttığını ortaya koydu.

Örneğin düşük maliyetli havayolu Spirit Airlines’ta mart sonu için satılan kimi biletlerin fiyatı 86 dolardan 193 dolara kadar yükseldi. Transatlantik ve kıtalararası uçuşlarda artış oranının yüzde 100’ü aşabildiği belirtiliyor. Havacılık uzmanları, bilhassa Avrupa – Asya ve Avustralya – Avrupa ortası üzere uzun aralı rotalarda fiyat artışlarının daha bariz olacağını vurguluyor. 

Maliyetler nasıl sınırlanabilir?

Artan maliyetlere karşı havayolu şirketleri farklı stratejiler uyguluyor. Bunların başında “yakıt riskinden korunma” (fuel hedging) ismi verilen sistem geliyor. Bu metotta şirketler gelecekte kullanacakları yakıtın fiyatını finansal mukavelelerle evvelden sabitliyor. Lakin bu strateji önemli nakit gerektiriyor ve petrol fiyatlarının düşmesi halinde şirketlerin daha değerliye yakıt almasına neden olabiliyor.

Bazı havayolları filolarını modernize ederek daha az yakıt tüketen uçaklara yöneliyor. Yeni jenerasyon motorlar ve daha hafif gövde dizaynları sayesinde koltuk başına yakıt tüketiminin yaklaşık yüzde 10 azaltılabildiği belirtiliyor.

Sektörün bir öbür alternatifi ise biyoyakıt. 2025 prestijiyle havacılık bölümünde kullanılan yakıtın yaklaşık yüzde 7’si biyoyakıtlardan oluşuyor. 

Boeing 777, 170 bin litre yakıt alıyor

Uzun menzilli uçaklar epeyce büyük yakıt kapasitesine sahip. Boeing 777 üzere geniş gövdeli bir yolcu uçağı yaklaşık 170 bin litre jet yakıtı alabiliyor. Bu kapasite uçağın yaklaşık 14-16 saat kesintisiz uçabilmesini sağlıyor.

1 saatte 6-7 ton yakıt tüketiyor

Yakıt tüketimi uçak tipine ve uçuş aralığına nazaran değişiyor.

Uzun menzilli bir Boeing 777, saat başına yaklaşık 6 ila 7 ton jet yakıtı tüketiyor.

10 saatlik bir uçuşta toplam yakıt tüketimi 70 tonun üzerine çıkabiliyor.

Petrol fiyatlarının yüzde 60’a yakın arttığı bir ortamda bu tüketim ölçüsü, havayolu şirketlerinin maliyetlerini dramatik biçimde yükseltiyor. 

Fiyat artıran havayolları…

Artan jet yakıtı maliyetleri nedeniyle birçok havayolu şirketi bilet fiyatlarını artırdı yahut yakıt ek fiyatı getirdi. Fiyat artışı yahut yakıt ek fiyatı açıklayan birtakım havayolları şöyle:Qantas Airways, New Zealand, SAS (Scandinavian Airlines), Cathay Pacific, Air France-KLM, Air India, Hong Kong Airlines, AirAsia, Thai Airways, FlySafair

Bazı şirketler bilet fiyatlarına direkt artırım yaparken kimileri ise yakıt ek fiyatı (fuel surcharge) uygulamasını devreye aldı. 

Petrol 106 dolara koştu 

Piyasalar haftaya petrole dair kaygıları fiyatlamaya devam ederek başladı. ABD Başkanı Donald Trump’ın Hürmüz Boğazı’nın güvenliği için memleketler arası dayanak davetine karşın yatırımcıların odağı Ortadoğu’daki petrol altyapısına yönelik tehditlere çevrildi. Brent yükselmeye devam ederek yüzde 2.82 artışla 106 dolara, WTI yüzde 2.43 yükselişle 100 doları aştı.

Yükselen güç fiyatlarının ABD’de kısa vadede faiz indirimi beklentilerini zayıflatması altın üzerinde baskı yaratırken, doların zayıflaması kayıpları sınırladı. Külçe altın ons başına 5.000 dolar düzeyinde süreç görürken gram altın ise haftaya 7 bin 242 TL’den başlarken gün içinde yüzde 1 kıymet kaybetti.