Global turizmde beklentiler allak bullak oldu; savaşın seyri rotayı belirleyecek

0

BEĞENDİM

ABONE OL

News

0

Duygu Erdoğan / İSTANBUL – ABD ve İsrail’in İran’a akınları ve İran’ın bölgede ülkelere attığı füzelerle oluşan savaş ortamı, en büyük kaygıyı global seyahat pazarında yaşatıyor. Normal şartlarda dünya turizminin 2026 yılında yüzde 4-5 düzeyinde büyümesi beklenirken, Orta Doğu’da büyüyen risk haritasının turistlerin planlarını ve rotalarını değiştireceğine yönelik beklentileri güçlendiriyor. 

Birleşmiş Milletler Dünya Turizm Örgütü’nün (UNWTO) 2025 yılı datalarına nazaran, global turizmde koronavirüs pandemisi öncesi rekorlar yılı olan 2019 sayıları aşılarak yeni bir rekor seviyeye ulaşılmıştı. Bu kapsamda global turizm gelirlerinin 2024 yılına nazaran 2025’te yüzde 5 düzeyinde büyüyerek 2.2 trilyon dolara ulaştığı görülmüştü. Birebir değerlendirmede 2026 için büyüme varsayımı ise yüzde 3-5 aralığında yapılmıştı. Yeniden bu rapor için görüşlerine başvurulan turizm profesyonelleri, 2026 için en büyük sorunun ekonomiler olacağını, bir savaş riski tesirinin görülmediğini belirtmişti. 

Rekordan tabana; inanç sarsıldı

2025 yılı global turizm dataları, turizm hareketinin en çok arttığı bölge olarak Orta Doğu’yu gösteriyor. Pandemi öncesine nazaran yüzde 39 düzeyinde büyüme kaydederek kendi rekorunu kıran bölge, savaşın gölgesinde tabanı görme telaşıyla baş başa. GCC (Körfez İşbirliği Konseyi) ülkeleri (BAE, Suudi Arabistan, Katar, Bahreyn, Umman, Kuveyt) turizmi son beş yılda yüzde 40’ın üzerinde büyüterek, 73 milyon turist ağırladı. Özellikle Suudi Arabistan’ın devlet yönetiminde daha ölçülü siyasetlerle ülkeyi çağdaşlaştırma gayreti bu artan ilgide değerli bir hisse alıyor. Dünyanın TV starları ve sanatkarlarıyla Riyad’da klâsik olarak düzenlenmeye başlayan Joy Awards bunun en değerli örneği oluyor. Yanı sıra Katar’ın FIFA Dünya Kupası’na konut sahipliği, Birleşik Arap Emirlikleri’nin (BAE) Dubai tanıtımı ve pazarlaması dünya turizminde karşılık bulmuştu. Ancak bu uğraşlara savaşın gölgesi düştü. 

Önemli bir turizm kaybı yaşaması beklenen Orta Doğu’da, öne çıkan turizm ülkeleri ve kentlerinin dünyaya sundukları ‘güven’ imajının epeyce süratli yıkıldığı, bu açıdan taarruzlara açık olmalarının turist hareketini değiştireceği öngörülüyor. 

2030 amacı şaşabilir

Körfez ülkeleri bilhassa pandemi akabinde gelişen süreçte ekonomilerini çeşitlendirerek petrole bağımlılığı belirli bir düzeyde tutmak için turizm, finans ile teknoloji yatırımlarıyla merkez bölge olma maksadıyla hareket ediyorlar. Bu kapsamda Körfez Turizm Stratejisi 2030 hedefleri doğrultusunda, yıllık 188 milyar dolar turizm geliri hedefleniyor. Halihazırda Körfez ülkelerinin global turizmdeki pazar hissesi yüzde 5. 

İspanya parlar ABD’den çıkış artar

Savaş aksisi telaffuzunu tüm dünyaya ileten İspanya, ülkelerin bağımsızlıklarına saygılı olma davetini yinelerken; ABD’ye üslerini kullandırmaması da övgü topluyor. İspanya’nın tavrı, bölgeye yönelik güçlü bir seyahat isteği oluşturuyor. Türkiye ile İspanya halklarının karşılıklı davetleri iki ülke ortasında da bağları güçlendiriyor. Akdeniz çanağının en güçlü turizm ülkesi İspanya’nın bu sayede kazandığı sempatinin artması, ayrıyeten bölgede Türkiye ve Yunanistan’a yönelik turizm akışının da devam etmesi bekleniyor.

ABD’de ise Donald Trump’ın başkanlığı akabinde ABD’li turistlerin bölge dışına tatile gitme dileğinde artışın devam edeceği tahmin ediliyor. Bu ülkeler ortasında Türkiye de var.

Türkiye takipte

Türk turizm kesimi temsilcileri ve profesyonelleri birkaç gün evvel dünyanın en kıymetli turizm buluşmalarından biri olan Berlin Memleketler arası Turizm Borsası (ITB) Fuarı’nda bir ortaya geldi. Burada hem kendileri, hem de öbür ülkeler ile istişare fırsatları bulundu. Türkiye’nin barışın tarafında olarak öncelikle savaşın tüm insanlık için sona ermesi temennisinde bulunan turizmciler, kamu ve özel dalın süreci yakından takip ettiği mesajını verdi. 

Türkiye Otelciler Birliği (TÜROB) Lideri Müberra Eresin, Türkiye Seyahat Acentaları Birliği (TÜRSAB), Akdeniz Turistik Otelciler ve İşletmeciler Birliği (AKTOB) Başkanı Kaan Kavaloğlu, ‘Türkiye’nin, bugün dünyanın en inançlı tatil destinasyonlarından biri pozisyonunda olduğunu’ vurgularken, bu algıyı güçlendirecek her adımın atıldığına dikkat çektiler.

Tercihler değişecek aktarmalar kesiliyor

Orta Doğu’da tırmanan kriz, seyahat pazarı ekseninde rotaları değiştiriyor. Avrupa’nın kendi içindeki seyahatini artırması, Yanı sıra Yunanistan ve Türkiye pazarı tercihlerinin devam etmesi bekleniyor. Aktarmalı uçuşlar ise bir öteki sorun oluyor. Özellikle Asya/Pasifik bölgesi için kıymetli bir aktarma merkezi olan Dubai’deki ‘güvensiz ortam’ uçuş ağını etkiliyor. Aktarma merkezi olarak birtakım uçuşların İstanbul’a yöneldiği belirtiliyor.

Rusya’dan çıkışlı uçuşlar başta olmak üzere Basra Körfezi ülkelerinin yeni ve kolay uçuş imkanı olan alanlara yöneleceği iddia ediliyor. Rusya Tur Operatörleri Birliği (ATOR) İcra Yöneticisi Maya Lomidze, hem bölgeye olan uçuşların, hem de aktarmalı uçuşların zorlaşacağı öngörüsünü paylaştı. Buna nazaran Körfez ülkelerine yapılan seyahatlerin yaklaşık yüzde 30’u transit oluyor. Aktarmalı uçuşlardaki problemlerin bilhassa Tayland, Sri Lanka, Maldivler, Seyşeller, Filipinler ve farklı Afrika ülkelerine olan seyahatlerde düşüş getireceği varsayım ediliyor.

Savaşın gölgesinde Nevruz

İran’ın en büyük bayramlarından olan 21 Mart’taki Nevruz için yaklaşık 15-20 günlük bir tatil süreci oluyor. Her yıl İran’dan farklı ülkelere gerçekleşen turizm hareketinde Türkiye kıymetli bir hisse alıyor. Türkiye ile kapısı olan Van’a gelen turistler kent ve etrafı ile İstanbul ile Antalya’da önemli bir turizm potansiyeli oluşturuyor. Lakin bu Nevruz Bayramı savaşın gölgesinde geçecek. Türkiye Seyahat Acentaları Birliği (TÜRSAB) Doğu Anadolu Bölge Başkanı Cevdet Özgökçe, “Bugüne kadar yer bulamayacağımız tesislerde tek bir rezervasyon yok. Turizm barışın lisanıdır, moral olmayınca yaşanmaz” dedi.

Turizm gelirleri nasıl etkilenecek?

Azalması olası turizm hareketi yanı sıra küresel turizm gelirlerini etkileyen en değerli faktörlerden biri de harcama kapasitesi yüksek olan turistin görece daha az hareket etmesi olacak. Turizm profesyonelleri, Körfez üzerinden yapılan seyahatlerin kıymetli kısmının yüksek harcama segmentine ilişkin olduğunu, bu kapsamda global gelir kayıplarının yaşanacağını söz ediyor. Tıpkı vakitte ‘güven’ algısı çok yüksek olan ve harcama kapasitesi de epey fazla olan Asya ülkesi turistlerinin de hareketlerini sınırlayacağı, bunun da gelirler üzerinde kayıp manasına geldiği lisana getiriliyor.

Otel ve ulaşımda maliyet yükselebilir

Brent petrol varil fiyatı 93 doların üzerinde seyrediyor. Cuma gününe kadar yüzde 20 fiyat artışı yaşanan akaryakıtta toplam artış yüzde 30’u aştı. Yanı sıra kapalı olan Hürmüz Boğazı nedeniyle yeniden petrol başta güç kaynaklarının akışında ve besin üzere en önemli kaynakların ulaşımında aksaklıklar var. Güç üzerindeki tüm bu maliyet, güç kaynakları ve besin üzerinde kıymetli bir baskı yaratacak. Bu nedenle öncelikle deniz ve hava ulaşımında fiyat artışlarının arka geriye gelmesi bekleniyor. Ayrıca besin ve güç kaynaklarındaki fiyat artışlarının hizmet bölümünde oteller ve gibisi alanlarda maliyetleri artırarak, global seyahatte büyük bir güç kaybı olarak kendini gösterebilir.