yerli araba fakirin sitesi oyun hilesi otomobil sitesi teknoloji sitesi magazin sitesi alexa hileleri ilksite zengin sitesi birincisite aksaray sondakika bilecik sondakika bolu sondakika artvin sondakika edirne sondakika hatay sondakika izmir sondakika kilis sondakika konya sondakika mersin sondakika ankara hastabakıcı kocaeli sondakika mugla sondakika rize sondakika yalova sondakika karabuk haberleri diyarbakir haberleri hakkari haberleri afyon haberleri duzce sondakika mardin haberleri ankara sondakika burdur haberleri kuşadası escort sakarya haberleri tokat haberleri trabzon haberleri kayseri sondakika adana haberleri antalya sondakika samsun haberleri amasya haberleri aydin haberleri ordu haberleri denizli haberleri mani sasondakika bursa haberleri webgelişim teknokentim teknolojiyi olaypara script indir warez script indir warez tema indir warez script tema indir warez theme indir ücretsiz warez theme indir ücretsiz script indir arayüzweb gaziantep haberleri gaziantep haber merkezi deneme testi
a
istanbul organizasyon evden eve taşımacılık, gaziantep organizasyon, gaziantep evden eve taşımacılık, evden eve taşımacılık, gaziantep evden eve taşımacılık, evden eve taşımacılık, gaziantep evden eve taşımacılık, gaziantep evden eve taşımacılık, gaziantep evden eve taşımacılık, gaziantep evden eve taşımacılık, evden eve nakliyat, gaziantep asansörlü taşıma, gaziantep evden eve taşımacılık, gaziantep organizasyon, gaziantep organizasyon, gaziantep organizasyon, gaziantep organizasyon, gaziantep organizasyon, gaziantep organizasyon, gaziantep palyaço,

Bir köyü büsbütün yok etti! Sarsıntı olursa Ağrı ve Tendürek patlar mı?

Zeynep Dilara Akyürek / Milliyet.com.tr – Takvimler 1840’ı gösterdiğinde, Ağrı’da büyük bir afet yaşandı. 2 Temmuz günü Ağrı’da meydana gelen sarsıntının çabucak akabinde kimi patlamalar olduğu kaydedildi. Ahura Köyü’nün büsbütün yok olmasına neden olan felaketin akabinde yerde oluşan çatlaklardan küllü dumanlar çıktı ve Ağrı Dağı’ndan sıcak magmanın ısıttığı sular püskürdü. ‘Freatik patlama’ diye isimlendirilen bu olay bölgede yaşayanların vefatına yahut orayı terk etmelerine sebep oldu. 1840’ta peş peşe yaşanan zelzele ve patlamalar aslında bölge için ne birinci ne de sondu. Son günlerde Prof. Övgün Ahmet Ercan’ın da Tendürek Dağı’nın, Türkiye’de sarsıntılı patlatma yapabilecek en canlı yanardağ olduğuna dair açıklamaları akıllara yepisyeni sorular getirdi. Peki, sahiden sarsıntıyla yanardağ patlaması ortasında bir münasebet var mı? Jeoloji Mühendisleri Odası Zelzele İstişare Şurası Üyesi Prof. Dr. Süleyman Pampal ve Gazi Üniversitesi Mühendislik Fakültesi İnşaat Mühendisliği Kısmı Öğretim Üyesi ve Afet İdaresi Uzmanı Doç. Dr. Bülent Özmen konuya ait ayrıntıları Milliyet.com.tr ile paylaştı.

Türkiye Yanardağ Haritası

1840’TA AĞRI’DA NE OLDU?

2 Temmuz 1840 günü merkez üssü Ağrı olan 7.4 büyüklüğünde bir zelzele meydana gelmiş ve sonrasında yaşanan olaylar tarihi kayıtlara ‘patlama’ sözleri kullanılarak kaydedilmişti. Toplamda 10 bin kişinin hayatını kaybettiği zelzelenin akabinde felaketler peş peşe geldi. Önce birtakım noktalarda toprak kayması yaşandı, sonra büsbütün yok olacak Ahura Köyü (bugünlerde Yenidoğan Köyü) yakınlarında patlamalar oldu. Depremin merkez üssü Ağrı Doğubayazıt ile ilgili dikkat çeken ayrıntı ise hem Ağrı hem de Tendürek Yanardağlarının ortasında kalan bir noktada bulunmasıydı. Sınırları içinde 2 yanardağ olan Ağrı ili ise 1840 (Ağrı Dağı), 1855 (Tendürek Dağı) yıllarında Türkiye’nin son volkanik patlamalarının da yaşandığı yerdi. Doç. Dr. Bülent Özmen de bahisle ilgili yapılan çalışmaları örnek vererek şu açıklamada bulundu:

“Bu olayın nedenlerinin belgisiz olduğu istikametinde çalışmalar yapılmış. Roberto Sergio Azzoni yaptığı çalışmada, ‘1840 yılındaki bir sarsıntı ani bir volkanik patlamayı tetiklemiş, bu da buzul buzunun ve dağ karlarının süratle erimesine yol açtı. Ahora Boğazı boyunca köyleri sular altında bırakarak değerli ölçüde çamur ve buz akışına neden oldu. Lahar olarak yorumladığımız su baskını, yanardağın eteklerinde geniş bir alüvyon yelpazesi biriktirdi’ istikametinde yorumda bulunmuştur.”

Prof. Dr. Övgün Ahmet Ercan, geçtiğimiz günlerde volkanik faaliyetlerinin takip edilmesi için o bölgeye şu sözlerle dikkat çekmişti: “Ağrı, Van-Çaldıran sonundaki Tendürek Yanardağı 250 bin yıldır gelişmektedir.1597, 1657, 1855 son patlamalarıdır. Günümüzde gaz ile buhar çıkışlarını sürdürmektedir. Tendürek, Türkiye’de sarsıntılı patlatma yapabilecek en canlı yanardağdır. Jeofizik dinleme ağı hızlı kurulmalıdır.”

SON PATLAMA HABERİ AĞRI’DAN

Deprem ve yanardağ ilgisi de, tıpkı güneş tutulması ve sarsıntı bağlantısının tartışıldığı üzere sık sık gündeme gelen ve merak uyandıran bahislerden biri olarak öne çıkıyor. Peki, uzmanlar bu hususta ne diyor?

Prof. Dr. Süleyman Pampal: Depremler ve volkanlar birebir sistemin iki farklı eseridir. İkisinin nedeni de yer kabuğunu oluşturan levhaların yavaş hareketlerine bağlı olarak gelişen jeolojik süreçlerdir. Dünya haritasına bakıldığı vakit sarsıntı üst merkezlerin yığılması sonucu oluşan zelzele zincirlerinin levha hudutlarına paralel bir halde sıralandığı görülür. Birebir formda yanardağ zincirlerinin bu zincirlere paralel bir formda sıralandığı ve birbirine çok yakın olduğu görülür. Uzaklaşan okyanus ortası yarıklar ve sırtlar, yaklaşan (çarpışan) ve birbirinin yanından kayarak uzaklaşan (transform faylar) sarsıntıları üretir. Yanardağlar ise bunu izleyen süreçte faaliyete geçer. Yanardağ patlamadan evvel lavlar yeryüzüne hakikat yükselirken gerçekleşen fizikî ve kimyasal olaylar nedeniyle çok sayıda zelzele ve depremcik olur ki bunlar çoklukla hasar yapmazlar. Yanardağın patlayacağını haber verdikleri için bunlara ‘haberci depremler’ denir. Bunlar yanardağ etrafıyla hudutlu ve hasar yapmayan sarsıntılardır. Birbirini tetiklemesi kelam konusu değildir. Sarsıntıların büyük çoğunluğu ile yanardağların alakası yoktur. Volkanik sarsıntıları abartmaya da gerek yoktur.

Türkiye’de yaşanan son volkanik patlama 1855 yılında Tendürek Dağı’nda gerçekleşti. O tarihten 15 yıl evvel tekrar Ağrı’da 2 Temmuz 1840’ta yaşanan sarsıntının akabinde bu kere Ağrı Dağı’ndaki patlamada bin 900 kişinin öldüğünün argüman edildi. Freatik patlamayla gündeme gelen Ağrı’nın akabinde Anadolu’dan da yanardağ alarmı gelince uzmanlar durumu incelemek üzere bölgeye gitti. 2021 yılında en son M.Ö. 6600’de patlayan Hasan Dağı’nda emsal hareketlilik yaşandı. Uzmanlar Hasan Dağı’ndaki hareketliliğe ait, “Gaz çıkışı yok, su buharı çıkışı var” açıklamasını yaptı.

YANARDAĞ MI ZELZELEDEN, ZELZELE Mİ YANARDAĞDAN?

Yumurta mı tavuktan, tavuk mu yumurtadan alakası çok tartışılan ve ekseriyetle yanıtsız kalan sorularla dolu bir beyin fırtınasını beraberinde getiriyor. Yanardağlarda da durum çift taraflı olabiliyor. Uzmanlar da yanardağların mı zelzeleden, sarsıntıların mi yanardağlardan tetiklendiği sorularını cevapladı.

Prof. Dr. Süleyman Pampal: Yanardağ faaliyetinin dinamiği farklıdır. Fakat yanardağın içindeki lavlar yeryüzüne yaklaşırken birtakım sarsıntı aktivitesine neden olur. Bu sarsıntılar yıkıcı tesir yaratmaz. En son İzlanda’da bu çeşitten etkinlikler kelam konusu oldu. Fakat yanardağlar, bilhassa de ‘mega volkanlar’ denilen volkanik faaliyetler sarsıntılardan çok daha büyük kayıplara neden olabilir. Dünyada bunun örnekleri vardır.

Ağrı Dağı

Doç. Dr. Bülent Özmen: Zelzelelerin yanardağları etkileme mümkünlüğü vardır. Lakin bu bir sarsıntı nedeniyle muhakkak volkanik patlama da olacak manasına gelmez. Son yıllarda yapılan çalışmalar, 8’den büyük sarsıntılardan sonra birtakım volkanik nesillerde volkan aktifliğinin arttığına dair datalar sunuyor. Şu anda kesin delil olmasa da teorik olarak büyük bir zelzeleden sonra yanardağ aktifliğinin artma mümkünlüğü vardır. Şayet aslında patlamaya hazır bir yanardağ varsa bunun büyük bir zelzeleden sonra tetiklenerek düşük mümkünlük olsa da patlama mümkünlüğü vardır. Yani bir zelzelenin volkanik patlamayı tetikleyebilmesi için sarsıntının büyüklüğünün çok olması ve volkanın zati patlamaya hazır olması gerekir. Yapılan araştırmalara nazaran küçük ve orta büyüklükte bir zelzelenin volkanik patlamayı tetiklemesi mümkün görülüyor.

‘ÇALDIRAN FAYI’NIN TENDÜREK’İ ETKİLEME MÜMKÜNLÜĞÜ YOK’

Ağrı, birbirine çok yakın iki yanardağa sahip olması münasebetiyle dikkat çekiyor. “Bölgedeki fay çizgileri volkanik faaliyetlere sebep olabilir mi?” sorusu gündeme geldiğinde ise uzmanlar yanardağların güneyindeki Çaldıran Fayı’nı şöyle yorumladı:

Doç. Dr. Bülent Özmen: Teorik olarak büyük bir sarsıntının çabucak yakınındaki etkin volkanları tetikleme mümkünlüğü olsa da canlı fayların olduğu yerde bir zelzele olduktan sonra volkanların kesin bir formda faal olacağını söylemek çok zordur. Hasebiyle Çaldıran Fayı’nda meydana gelecek bir sarsıntının Tendürek Yanardağı’nı patlatma mümkünlüğü yok denecek kadar azdır.

Prof. Dr. Süleyman Pampal: Tendürek Dağı ile Çaldıran Fayı’nı oluşum düzeneği farklıdır. Çaldıran Fayı tarihi ve aletsel periyotta birçok sefer kırılıp zelzele üretmiştir lakin Tendürek Dağı’nı etkilememiştir. Tıpkı biçimde Tendürek de sarsıntısı etkilemez.

Tendürek Dağı

Son olarak Prof. Dr. Pampal, Türkiye’deki birtakım yanardağların faaliyet durumuna şu sözlerle açıklık getirdi: “Türkiye’nin en genç volkanları Ege’de Manisa civarında Kula yakında bulunur. Bunun dışında Doğu Anadolu bölgesinde, Güneydoğu Anadolu ve İç Anadolu Bölgesi’nde çok sayıda faal yanardağ vardır. Hasan Dağı, Ağrı, Tendürek, Erciyes ve Kapadokya bölgesindeki püskürmeler zikredilebilir. Ege ve Doğu Anadolu bölgesinde 300-350 yıl evvel faaliyete geçmiş volkanlar vardır.”

YORUMLAR

s

En az 10 karakter gerekli

Gönderdiğiniz yorum moderasyon ekibi tarafından incelendikten sonra yayınlanacaktır.

Sıradaki haber:

İsraf var, besleyici değil, sıhhati tehdit ediyor! Besinde çok taraflı tehdit

HIZLI YORUM YAP

Veri politikasındaki amaçlarla sınırlı ve mevzuata uygun şekilde çerez konumlandırmaktayız. Detaylar için veri politikamızı inceleyebilirsiniz.