ABD-İran tansiyonu tırmanırken İsrail saldırısı petrol fiyatlarında artış telaşlarını tetikledi

0

BEĞENDİM

ABONE OL

News

0

ABD Başkanı Donald Trump, 26 Şubat’ta başlatılan nükleer müzakerelerde Tahran’ın “iyi niyetli ve açık” bir tavır sergilemediğini öne sürerek görüşmelerin gidişatından şad olmadığını açıkladı.

Trump, İran’ın nükleer silah edinmesini istemediklerini vurgularken, diplomatik tahlil arayışının sürdüğünü lakin tarafların beklentiler konusunda uzlaşmakta zorlandığını tabir etti.

Bu gelişmelerin akabinde bugün İsrail’in İran’a karşı “önleyici saldırı” başlattığı bildirildi. Saat 08.14 prestijiyle İsrail genelinde sirenler çalarken cep telefonlarına ihtar alarmı gönderildi. İsrail medyasından birtakım haberler, İran’a yönelik akının ABD ve İsrail tarafından ortak halde gerçekleştirildiğini öne sürdü. Trump da “İran’a yönelik büyük bir operasyon başlattık” sözleriyle argümanları doğruladı.

Müzakerelerdeki en temel uyuşmazlık, İran’ın nükleer programını atom bombası üretimini engelleyecek sınırlamalar çerçevesinde sürdürmesi karşılığında memleketler arası yaptırımların kaldırılmasını talep etmesine rağmen, ABD’nin Tahran’dan uranyum zenginleştirme faaliyetlerini büsbütün durdurmasını istemesi olarak öne çıkıyor.

ABD, Orta Doğu’daki askeri varlığını artırmaya devam ediyor

İran ile diplomatik temaslar sürerken ABD’nin Orta Doğu’daki askeri varlığını süratle artırması dikkati çekiyor. Trump, 19 Şubat’ta yaptığı açıklamada İran ile yürütülen sürecin 10-15 gün içinde netleşebileceğine işaret ederek, “İran ile manalı bir mutabakat yapmalıyız, aksi takdirde çok makus şeyler olur.” tabirlerini kullanmıştı.

Kongre’deki Birliğin Durumu konuşmasında da İran’ın uzun menzilli füze geliştirme çalışmalarına değinen Trump, diplomatik tahlili tercih ettiğini fakat Tahran’ın nükleer silah edinmesine müsaade vermeyeceklerini vurgulamıştı.

Trump, Cenevre’deki görüşmelerin akabinde yaptığı açıklamada ise mümkün askeri müdahalenin rejim değişikliğine yol açıp açmayacağı konusunun belirsizliğini koruduğunu vurgulayarak, “Bunu ordu olmadan yapabilsek hoş olurdu lakin bazen yapmak zorundasınız.” karşılığını verdi.

Açık kaynak istihbarat raporlarına nazaran bölgede 330’dan fazla ABD askeri uçağı konuşlandırıldı ve bu sayının iki gün içinde yaklaşık yüzde 10 arttığı bildirildi. Uzmanlar, askeri konuşlandırmaların Beyaz Saray’dan gelebilecek mümkün bir operasyon buyruğuna karşı süratli dayanak kapasitesi sağlamayı amaçladığını ve birebir vakitte diplomatik baskı ögesini güçlendirdiğini söz ediyor.

Piyasalarda jeopolitik risk algısı yükseliyor

Bölgedeki askeri hareketlilik global piyasalarda jeopolitik risk algısını artırırken, güç piyasalarında arz güvenliğine yönelik telaşlar fiyatları üst istikametli destekliyor.

Petrol fiyatları, şubatın son süreç gününü yaklaşık yüzde 3 artışla 73,12 dolardan kapatarak Haziran 2025’ten bu yana en yüksek düzeyine çıktı. Batı Teksas tipi ham petrolün (WTI) varili ise yüzde 2,7 yükselişle yaklaşık 67,22 dolardan süreç gördü.

Bölgede tansiyonun tırmanması halinde güç piyasalarında oynaklığın artabileceği öngörülürken, uzmanlar ABD idaresinin düşük petrol fiyatlarını destekleyen siyaset yaklaşımı nedeniyle İran’a yönelik muhtemel bir askeri müdahalenin global piyasalarda kalıcı ve yüksek fiyat baskısı oluşturma riskini göze alamayacağını belirtiyor.

Olası bir taarruzda petrol fiyatlarında yaklaşık yüzde 10’luk artış bekleniyor

Uluslararası data şirketi Primary Vision Network Güç ve İktisat Analisti Osama Rizvi, AA muhabirine yaptığı değerlendirmede, jeopolitik gelişmelerden kaynaklanan petrol fiyat artışlarının kalıcı olmasını beklemediğini belirterek, “ABD idaresinin, istihdam ve tüketici harcamaları üzerindeki mümkün baskılar nedeniyle petrol fiyatlarının uzun müddet yüksek düzeylerde seyrettiği bir piyasa ortamını göze alacağını düşünmüyorum.” dedi.

Rizvi, piyasalardaki şok tesirinin atağın şiddeti ve kapsamına bağlı olacağını söz ederek, kelamlarını şöyle sürdürdü: “Petrol fiyatlarındaki artış, güç altyapısının gaye alınıp alınmamasına bağlı olacak. Muhtemel bir akında ABD’nin güç altyapısını amaç almaktan kaçınacağını düşünüyorum. Fakat bu durumda bile petrol fiyatlarında yaklaşık yüzde 10’luk bir artış görülebilir. Şayet taarruz çok hudutlu kalırsa, pazartesi günü petrol fiyatlarında düşüş de yaşanabilir. Global pay senetlerindeki satış baskısı da atağın niteliği ve şiddetine bağlı olacaktır. Piyasaların kıymetli bir kısmı esasen muhtemel bir saldırıyı fiyatlıyor. Bu nedenle sert bir dalgalanma için beklenenden daha büyük bir tırmanış gerekir. Bununla birlikte, önümüzdeki günlerde belirsizlik nedeniyle global piyasalarda satış baskısı görülebilir.”

Rizvi, Hürmüz Boğazı’nın kapanması halinde fiyatların sert yükselebileceğine işaret ederek, “Hürmüz Boğazı’nın kapanması durumunda petrol fiyatları varil başına 150 dolara kadar çıkabilir, global büyüme yaklaşık yüzde 1,5 baskı altında kalabilir, altın fiyatları 6 bin 500 doların üzerine yükselebilir ve ABD enflasyonu tekrar yüzde 4,5 düzeyine yaklaşabilir.” tabirlerini kullandı.

Orta Doğu’da uzun periyodik bir çatışmanın en çok gelişmekte olan piyasaları etkileyeceğini vurgulayan Rizvi, “Gelişmekte olan ülkelerde güç bağımlılığı kimi durumlarda yüzde 80-95 düzeylerine ulaşıyor. Bu tablo, besin enflasyonu ve hayat maliyeti krizini daha da derinleştirebilir. Çatışmanın öteki bölgesel aktörleri kapsayacak formda genişlemesi, bilhassa Suudi Arabistan ve İsrail’in sürece dahil olması halinde, piyasalar bölgesel savaş riskini fiyatlamaya başlayabilir.” değerlendirmesinde bulundu.